Gewoon Speciaal: Controle

"Wat ben je aan het doen meester?" "Ik schrijf op wat jij doet." "Oh, waarom?"

Ik ben Stan aan het observeren. Stan is vaak boos en dan amper bij te sturen of terug in het hier en nu te krijgen. Hij is vervolgens meer úít dan ín de klas en neemt andere leerlingen daarin mee. Z'n juf en de onderwijsassistent zijn er (nog) niet achter wat precies z'n triggers zijn, maar het brengt veel onrust met zich mee en zet druk op het groepsproces. Ik heb voorgesteld om een paar keer mee te kijken en val met m'n neus in de boter. Stan staat bovenop de tafel in een flexruimte tegenover zijn lokaal. Er liggen al wat boeken op de grond en hij gooit er nog meer bij. En ook tijdschriften.

Stan woont bij oma en opa. Z'n ouders kunnen niet goed voor hem zorgen. Hij heeft een nare geschiedenis. Juf is veel met oma in overleg, maar ze komen er nog niet uit.

Z'n gedrag wordt 'zelfbepalend' genoemd. Ik zie het vooral als behoefte aan controle in een getraumatiseerd brein, dus ik antwoord op zijn vraag: "Zodat we oma kunnen vertellen wat er gebeurt en wat jij doet. Nu schrijf ik bijvoorbeeld op dat je op de tafel stond en boeken op de grond gooide. Kijk, ik schrijf er precies bij hoe laat het is. En als je op je plek zit in de klas en je maakt je spellingwerk, dan schrijf ik dat ook op."

We ruimen samen de flexruimte op en even later zitten we in de klas. Hij krijgt het spellingwerk van z'n juf en ik lees hem wat woordjes voor. Om de beurt schrijven we er één op.

"Ga jij maar verder, dan schrijf ik weer op wat jij doet. En over tien minuten kom ik nog weer even terug."

Wanneer ik terugkom, zit hij achter z'n tafel. De rest van de groep is al buiten en hij zegt: "Als ik dit af heb, mag ik naar buiten en m'n rekenwerk mag ik van juf na gym maken!"

"Wat een topjuf heb jij zeg!"

Ik help hem nog even mee, we maken een grapje en hij gaat naar buiten.

Na schooltijd hoor ik dat hij een goeie dag heeft gehad en vrolijk naar huis ging.

Gedrag is niet per se iets wat je overkomt, maar het is tevens lang niet altijd bewust. Het grote grijze gebied kun je samen verkennen. Inzicht in je gedrag en van daaruit grip op je gedrag, zorgt voor krachtig eigenaarschap. En autonomie.

Er is nog een lange weg te gaan.

Door Bart Heeling.

Bart Heeling (foto) is leerkracht op De Aventurijn Renn4, een school voor speciaal onderwijs. Hij geeft les aan kinderen met ernstige gedragsproblemen en/ of psychiatrische problematiek. Volgens Bart hebben mensen vaak nog een verkeerd beeld van het speciaal onderwijs. Hij deelt daarom zijn belevenissen in de column 'Gewoon Speciaal' en op LinkedIn. Eerder verscheen zijn bundel 'Gewoon Speciaal'.